 |
VORMAT timeline
2009-2010
June 2010
Master’s students’ graduation projects
Laurien Cauwenberg
Organic essentialism
Nature, and in particular trees, branches, roots, have always been a source of inspiration for me. It is not only organics that appeal to me; the peacefulness, atmosphere and sights of nature are elements I find very important.
I focused even more on nature in the third year of my bachelor’s degree. More specifically: I focused on life itself. I used roots as a metaphor for life. I tried to record the aspects I found so interesting: the growth of mankind, my own position in life, being rooted,… I wanted to delve much further into this subject, and that is why I explored further the notion of “growth” in my master’s dissertation. I wanted to expand my field of research this year with the question: How do I visualize my growth in (in)organic “structures”?
The reason I am fascinated by growth is because I have no hold over it. I cannot control it. I can only observe it from a distance. I thus sought a formal language to record this aspect.
That is why I based myself on impressions I collected over the years in relation to nature. Not only pictures I saw in my immediate surroundings, but also in science books and biology.
But I thought it would be even better for me to create my own “growth.” It is an opportunity I have as an artist. In fact, I want to reproduce the essence of life. And for me, growth is that essence.
I wish to represent this growth by means of “structures.” Structures that are well suited to the body. Structures that will exist in and of themselves, that will lead their own life, that are authentic. “Coincidence” and “freedom” are concepts that indicate what this growth is about, what the essence of my growth is.
An additional aspect I find important is that my work appears organic in form, but is not necessarily so in a literal sense. I refer to natural growth processes in nature, but at the same time I am also putting the audience on the wrong track: if you pay close attention to the details, you will see that some connections have deliberately been created that go against that same “logical” growth. Roots sometimes shoot up randomly, while parts sometimes “grow” together even though it should not be possible. The unnatural nature of nature. Or how life sometimes defies logic.
Laurien Cauwenberg
Laurien Cauwenberg
Shana Teugels
My Magical Dream Fair
The urge to twist and turn materials such as brass and plastic in order to make them my own, lead to the discovery of a specific visual language during my third bachelor year. This visual language pleasantly surprised me and made me realize I wanted to take this to the next level.
A simple patch of polypropylene, forged with a flame, reveals itself as an organic creature with kinks and crinkles. The material acquires a shape of rocaille adornment with shells and other capricious ornaments. An impulsive addition of pearl shell varnish took me back to my childhood that was dominated by mermaids and My Little Pony. Eventually a series of jewellery is created, which, on the one hand, is the result of an experiment with materials, and extensive research on kitsch and the meaning of it on the other hand.
Plastic is still the main subject of my graduation project in which ornamental extravagance and intentional tastelessness get the upper hand. But there is more.
People have always searched for ways to escape the daily grind. When a fair comes to town, a lot of people seize the opportunity to release their emotions and to give in to unconditional pleasure. The irrational element that pure kitsch surrounds itself with is systematically frowned upon and considered cheap and inferior sentiment in our western (art)world. I therefore consider it a challenge to break through this conception through my work.
The excessive colours, the neon, the trumpery of the carnival booth, but also the gypsy trailer with lace curtains are an inspiration and an interesting context for my work. Not only the plastic, but the fake pearls, the glitter, the tinsel, the exaggerated dimensions and the gushing, creamy, glittering glue are the common theme in a series I think of as my very own fairground.
At first glance the spectator experiences a feeling of discomfort, but at the same time finds it hard to resist the attraction of the tempting colours and shiny details.
What many consider lack of taste, is transformed by me into an indulgent world of wonderment where new meaning is the essence. I do this not only by combining certain materials, but also and especially by putting this intentional tastelessness in the cultural context of the exhibition.
Shana Teugels
Shana Teugels
Term 2
BA1/2/3
Workshop, Le mariage des formes
Silversmiths Hilde Van der Heyden and Siegfried De Buck (who jointly head the “Domestic Things” section) set up a workshop on the (formal) combination of various domestic objects and the context on which the latter depend (as regards to content).
The workshop was conceived as a triptych: the assignment for the first day concerned museal classifications in which (domestic) objects are often found. The archaeological museum, the design museum and the museum of contemporary fine art functioned as three distinct approaches to suggest a “different and exclusive exhibitional context”. First- and second-year students in the bachelor’s degree were asked to appoint a curator and a photographer per “museum-type” under whose guidance they would then catalogue the objects they had collated, by means of index cards and labels. These would then be presented in an exhibition format according to the intrinsic values and specific approaches of each type of museum. Students were lead to the core of the workshop on the second day: two or more objects had to be interconnected, whereby out of the two objects, each with its own specific function or meaning, a new object could emerge with a third function. The emphasis here was in which way the connection or blending in itself was established. Results had to be created to support the meaning of the new object in a specific manner. In the third part of the workshop, groups were formed with the instruction, to present the new objects in an assigned environment, whereby the context often contributed to the meaning of the work and sometimes was even a part of it.
The workshop was conceived as a triptych: the assignment for the first day concerned museal classifications in which (domestic) objects are often found. The archaeological museum, the design museum and the museum of contemporary fine art functioned as three distinct approaches to suggest a “different and exclusive exhibitional context”. First- and second-year students in the bachelor’s degree were asked to appoint a curator and a photographer per “museum-type” under whose guidance they would then catalogue the objects they had collated, by means of index cards and labels. These would then be presented in an exhibition format according to the intrinsic values and specific approaches of each type of museum. Students were lead to the core of the workshop on the second day: two or more objects had to be interconnected, whereby out of the two objects, each with its own specific function or meaning, a new object could emerge with a third function. The emphasis here was in which way the connection or blending in itself was established. Results had to be created to support the meaning of the new object in a specific manner. In the third part of the workshop, groups were formed with the instruction, to present the new objects in an assigned environment, whereby the context often contributed to the meaning of the work and sometimes was even a part of it.
Le mariage des formes
20 March – 2 April 2010
Open Campus Day presentation of Books & Jewels at Silke & the Gallery
In order to prepare students for the professional world, presentations are also organized externally. The 2008-2009 end-of-year exhibition – on seeking and gathering books as a source of inspiration – was thus held during the Open Campus Day at Silke & the Gallery, an exhibition space located in the Steenhouwersvest in Antwerp.
Silke & the Gallery
20 March 2010
Open Campus Day book presentation + VORMAT exhibition
Curator Boy Vereecken
The research results of the VORMAT project were presented during the Open Campus Day in the form of an exhibition and a book presentation.
In December, seven guest curators were invited to choose two student works (jewels or objects) from the VORMAT database and to connect them to a third object that is related to their own research field:
- Tim Oeyen & Sanny Winters | design
- Prof. dr. Rik Pinxten Onderzoekscentrum CICI | UGent | anthropology
- Prof. dr. Staf van Tendeloo Onderzoeksgroep EMAT | UA | physics
- Kim Gorus deReactor | literary criticism
- Pieter Boons Heimat | architecture|design
- Jorge Manilla Navarette | jewellery design
- Evelien Bracke (freelance curator) | art history
The technical aspect of the “connections” theme was thus broadened to include the mental connections of various research fields. These guest curators were then invited to explain their choices in a short text. The results of this research project were then published in book form and on this website, which, moreover, also included the full VORMAT database and all texts written in the context of this research project. Philosopher Ann Meskens also wrote an extensive introduction to the publication. Boy Vereecken, a researcher with the Typography research platform, was in charge of the conception and design of both the site and the publication. The Typography research platform was thus invited to add, besides the material connections and the selections of the guest curators, a third dimension to the “connections” theme.
Evelien Bracke, Pieter Boons et al., VORMAT: Een beknopt verslag van verbindingen door vorm en materie. | A concise account of connections through form and material. Antwerp: Monitor Memex, Imprint of MER 2010.
Next to the book presentation, a small exhibition was held at which selected works by students were to be seen.
The research results of the VORMAT project were presented during the Open Campus Day in the form of an exhibition and a book presentation.
In December, seven guest curators were invited to choose two student works (jewels or objects) from the VORMAT database and to connect them to a third object that is related to their own research field:
- Tim Oeyen & Sanny Winters | design
- Prof. dr. Rik Pinxten Onderzoekscentrum CICI | UGent | anthropology
- Prof. dr. Staf van Tendeloo Onderzoeksgroep EMAT | UA | physics
- Kim Gorus deReactor | literary criticism
- Pieter Boons Heimat | architecture|design
- Jorge Manilla Navarette | jewellery design
- Evelien Bracke (freelance curator) | art history
The technical aspect of the “connections” theme was thus broadened to include the mental connections of various research fields. These guest curators were then invited to explain their choices in a short text. The results of this research project were then published in book form and on this website, which, moreover, also included the full VORMAT database and all texts written in the context of this research project. Philosopher Ann Meskens also wrote an extensive introduction to the publication. Boy Vereecken, a researcher with the Typography research platform, was in charge of the conception and design of both the site and the publication. The Typography research platform was thus invited to add, besides the material connections and the selections of the guest curators, a third dimension to the “connections” theme.
Evelien Bracke, Pieter Boons et al., VORMAT: Een beknopt verslag van verbindingen door vorm en materie. | A concise account of connections through form and material. Antwerp: Monitor Memex, Imprint of MER 2010.
Next to the book presentation, a small exhibition was held at which selected works by students were to be seen.
VORMAT exhibition
term 1
BA1/2/3
Domestic Things: rituals and their objects, objects and their rituals
Lecturers: Hilde Van der Heyden & Siegfried De Buck
For this assignment, students were challenged to question the meaning of contemporary rituals – both within a societal and individual context. This led to the emergence of a new ritual, a new act – with the “connections” theme as a starting point – which at the same time makes necessary the design of a new and non-existent object. But the opposite is also possible; a newly designed object can lead to the development of a new ritual….
The rituals were recorded on a short digital film in which the context, function and meaning of the object and ritual were clearly brought to the fore.
For this assignment, students were challenged to question the meaning of contemporary rituals – both within a societal and individual context. This led to the emergence of a new ritual, a new act – with the “connections” theme as a starting point – which at the same time makes necessary the design of a new and non-existent object. But the opposite is also possible; a newly designed object can lead to the development of a new ritual….
The rituals were recorded on a short digital film in which the context, function and meaning of the object and ritual were clearly brought to the fore.
Rituals
term 1
BA1/2/3
Workshop, Out of many, one
Lecturers: Hilde Van der Heyden & Siegfried De Buck
Glasses, cups, books,… – objects which have a unique connection with mankind, both literally and physically, thanks to their ‘handy’ format but also thanks to the story that each objects carries with it. What happens when you have “many” of these objects? When you pile them up, break them, turn them around, melt them, join them…? What new meaning do these domestic things acquire? And when do “many” simply become “one” again?
Glasses, cups, books,… – objects which have a unique connection with mankind, both literally and physically, thanks to their ‘handy’ format but also thanks to the story that each objects carries with it. What happens when you have “many” of these objects? When you pile them up, break them, turn them around, melt them, join them…? What new meaning do these domestic things acquire? And when do “many” simply become “one” again?
Out of many, one
term 1, 15 December 2009
Meeting with 7 curators (for the publication of the VORMAT research project)
On 15 December, 7 guest curators were invited to select two student works (jewels or objects) from the VORMAT database and to link them to a third object that is related to their own research field:
- Tim Oeyen & Sanny Winters | design
- Prof. dr. Rik Pinxten Onderzoekscentrum CICI | UGent | anthropology
- Prof. dr. Staf van Tendeloo Onderzoeksgroep EMAT | UA | physics
- Kim Gorus deReactor | literary criticism
- Pieter Boons Heimat | architecture|design
- Jorge Manilla Navarette | jewellery design
- Evelien Bracke (freelance curator) | art history
The technical aspect of the “connections” theme was thus broadened to include the mental connections of various research fields. These guest curators were then invited to explain their choices in a short text. The results of this research were later published in book form.
- Tim Oeyen & Sanny Winters | design
- Prof. dr. Rik Pinxten Onderzoekscentrum CICI | UGent | anthropology
- Prof. dr. Staf van Tendeloo Onderzoeksgroep EMAT | UA | physics
- Kim Gorus deReactor | literary criticism
- Pieter Boons Heimat | architecture|design
- Jorge Manilla Navarette | jewellery design
- Evelien Bracke (freelance curator) | art history
The technical aspect of the “connections” theme was thus broadened to include the mental connections of various research fields. These guest curators were then invited to explain their choices in a short text. The results of this research were later published in book form.
Meeting
term 1
BA3 collective assignment
Material and technique as metaphor
Lecturer: Hilde De Decker
An assignment involving the creation of an – endless – mood board.
Each week students presented another mood (e.g., violent, frail, light, protective, heavy, awkward, exuberant, open, caring, soft, damaged, hurt, intimate, powerful, repressed, sad, cheerful, lonely, etc.).
The only limitation is that ur-techniques – techniques that have had a defining role for mankind as a species – (piling up, constricting, packing, compressing, crumpling, enfolding, threading, stretching, fastening, scattering, folding, weaving, braiding, spinning, notching,…), are used to connect two materials. Students experimented with a variety of materials and thereby tried to convey a certain atmosphere. Materials and their connections as a metaphor for a mood or an emotion.
assignment by Hilde De Decker
September
BA1/2/3/MA
Workshop, A good idea
Students in the Jewellery Design department started the academic year with a four-day workshop in Russeignies.
Gijs Assmann and Erik Mattijssen, who teach at the Gerrit Rietveld Academy in Amsterdam, developed a workshop for their students which rested on the belief that drawing is an essential instrument in transforming ideas, plans and longings into images. In short: the process of designing. That is how it has been for centuries. In art education, the stress was and is still mainly on the representation of the world around us. Drawing observations, practising perspective, sketching the model; these are important exercises.
In this new workshop, however, the emphasis was on another aspect of working on paper: practising the imagination. Many assignments in art education require that a good idea precedes the actual creation. But the road to getting an idea is often dark and unpaved, illuminated by misunderstandings and unproductive presuppositions.
Drawings and collages offer the opportunity to get lost but still arrive at a destination.
Gijs Assmann and Erik Mattijssen, who teach at the Gerrit Rietveld Academy in Amsterdam, developed a workshop for their students which rested on the belief that drawing is an essential instrument in transforming ideas, plans and longings into images. In short: the process of designing. That is how it has been for centuries. In art education, the stress was and is still mainly on the representation of the world around us. Drawing observations, practising perspective, sketching the model; these are important exercises.
In this new workshop, however, the emphasis was on another aspect of working on paper: practising the imagination. Many assignments in art education require that a good idea precedes the actual creation. But the road to getting an idea is often dark and unpaved, illuminated by misunderstandings and unproductive presuppositions.
Drawings and collages offer the opportunity to get lost but still arrive at a destination.
A good idea
2008-2009
June 2009
End-of-year exhibition + Books & Jewels presentation
De Spiraal van het Weten, The Chameleon Body, Het Grote Klederdrachtenboek, The Oral History of Modern Architecture, Art and the Feminist Revolution, Kunstformen der Natur, Sentimental Jewellery, …. books – books – books as sources of documentation and inspiration.
Students at Sint Lucas Antwerpen created an installation based on the books they found important for designing and producing a piece of jewellery or an object, especially as a starting point to give meaning and content to these works. In short, books as a source of inspiration, stimulating the ability to think and serving to discover and explore new things, but that sometimes also literally serve to support a work of art.
Students at Sint Lucas Antwerpen created an installation based on the books they found important for designing and producing a piece of jewellery or an object, especially as a starting point to give meaning and content to these works. In short, books as a source of inspiration, stimulating the ability to think and serving to discover and explore new things, but that sometimes also literally serve to support a work of art.
End-of-year exhibition
June 2009
Master’s students’ graduation projects
Anouck Van Puyvelde
Ik hou van het brutalistische wat je vooral in moderne architectuur aantreft. Ik hou van het monumentale en het imperfecte wat daarmee gepaard gaat. Van de ruwe en onbedekte materialen waarmee wordt gewerkt, van functies die zichtbaar blijven.
Het ‘brutalistisch’ behandelen van sieraden en edelmetalen betekent voor mij zoveel als het materiaal niet helemaal afwerken; niet poetsen, niet vijlen, niet schuren, niet polijsten... . Het handwerk met zijn onregelmatigheden blijft belangrijk, dit is mijn manier om onvolmaaktheid en de schoonheid ervan in beeld te brengen.
Een ongedwongen manier van werken die echter niet zonder gevolgen is. Want algauw blijkt een parelketting te zwaar om te dragen, aan het metaal van een armband zitten pijnlijke bramen en een loden ring vergiftigt de drager,... zo kwam ik ongemerkt aan op de grens van het draagbare / het ondraagbare.
Van het ver-draagbare ook. Of bedoel ik het draaglijke/ondraaglijke ? Abstracte begrippen die ik op een bijna letterlijke manier in beeld breng. Mijn sieraden tonen wat iemand lichamelijk al dan niet kan dragen of verdragen. Maar ook : hoe een gedachte aan het on(ver)draaglijke al afschrikwekkend genoeg is.
Ik vroeg “hoe ver wil je gaan ?” en op deze vraag richtte ik het hele verdere vervolg van mijn onderzoek.
Anouck van Puyvelde
Anouck van Puyvelde
Ine Mensch
Tot vorig jaar hadden mijn sieraden een erg gesloten karakter; een bevinding die mij aan het denken zette. Want wou ik dit wel ?
Ik hoopte immers sieraden te maken die mensen makkelijk aanspreken, die uitnodigen om gedragen te worden, die dynamiek en interactie teweeg brengen....
Aan de hand van tekeningen, foto’s en materiaalproeven zocht ik naar een directe manier om los te komen van dat hermetische en hoofdzakelijk al te intieme karakter van mijn vroegere sieraden.
Mijn tekeningen toonden dat lijnen vloeiend en spontaan kunnen. Dat vormen groeien en een weg zoeken die ik niet had voorzien. Dat niet alles perfect hoeft afgewerkt te zijn. Door het vele tekenen vond ik voor mijzelf een opening.
Ik leerde steeds meer op mijn intuïtie vertrouwen. Zo durfde ik deze rechtstreekse manier van werken nu ook toepassen op andere terreinen : ik omwikkelde polystyreen-ballen met papiertape, prikte ze vol met spelden, bracht er lijnenpatronen op aan met katoenkoord.
Ik onderzocht het contrast tussen dikke koord en dunne draad, ik liet grote ballen een verbinding aangaan met de kleintjes, ik plaatste heftige kleuren tegenover meer neutrale tonen... op die manier ontstonden een hele reeks onbevangen materiaalschetsen die het uitgangspunt vormden voor mijn - latere - lichaamsgerelateerde objecten en sieraden.
Ik noemde ze ‘sferen’, en niet alleen omwille van hun bol-vorm.
Want uiteindelijk moest het werk op het lichaam. Ik onderzocht stap voor stap de kenmerken van deze vorm van communiceren, van verbinden. Ik liet het materiaal zelf in al haar letterlijkheid vertellen over de bijzonderheden van deze relatie :
bijvoorbeeld, hoe groeien deze bolvormen naar het lichaam toe, hangen zij aan één kwetsbaar draadje of aan een stevige bundel strengen? Hoe maken ze contact – met draden, met spelden of alleen in gedachten ? Vergroeien ze met elkaar, worden ze één sferisch lichaam ? Durft de ene zich aan de ander te tonen ? Durf ik mij te tonen ?
Ine Mensch
Ine Mensch
Timothé Windeshausen
Het nest is goed
maar het heelal is ruimer
(Hendrik Marsman)
Iedereen groeit op, iedereen verlaat het huis – thuis.
Ook al ruil je die plek voor de hele wereld, toch zal je ze altijd blijven missen.
Dat gemis wou ik vastleggen.
Opgegroeid in het hart van de Ardennen, maakt de natuur een nadrukkelijk en natuurlijk deel uit van mijn leven. Overal bomen, ook rond het huis. Grote, sterke bomen met elk hun verhaal, hun littekens, de sporen van de tijd. Ook de tijd van mijn jeugd weerspiegelen ze...
Van die bomen heb ik takken uitgezocht en omgezet naar verschillende materialen naargelang de emoties - gekoppeld aan mijn kindertijd.
Van sommige takken worden porseleinen afgietsels van gemaakt. Het porselein gaat in de oven een verbinding aan met aluminium; een zelfbedacht procédé wat voor een bijzonder craquelé effect zorgt.
Het resultaat zijn liefdevolle, broze, breekbare takken in subtiele kleurnuances.
Ze ogen ruig en kwetsbaar tegelijk, met hun afbladderend oppervlak van ragfijn aluminium-porselein.
Elke nieuwe tak staat nu symbool voor één van de bomen rond het huis en meteen ook symbool voor een fase in mijn leven. Al deze fases komen samen en vormen
– weliswaar ver van huis – opnieuw een geheel.
Nu moet ik ze alleen nog beschermen, koesteren, verzorgen, bewaren,
– als in een ritueel -
Een ‘overgangsritueel’ ?
Mijn onderzoek mondde uit in een zoektocht naar een passend schrijn die de emotie van de tak nog versterkt.
Een juiste manier van conserveren, bijhouden en afstand nemen in één.
Ik maak een thuis voor elke tak.
Ook al ruil je die plek voor de hele wereld, toch zal je ze altijd blijven missen.
Dat gemis wou ik vastleggen.
Opgegroeid in het hart van de Ardennen, maakt de natuur een nadrukkelijk en natuurlijk deel uit van mijn leven. Overal bomen, ook rond het huis. Grote, sterke bomen met elk hun verhaal, hun littekens, de sporen van de tijd. Ook de tijd van mijn jeugd weerspiegelen ze...
Van die bomen heb ik takken uitgezocht en omgezet naar verschillende materialen naargelang de emoties - gekoppeld aan mijn kindertijd.
Van sommige takken worden porseleinen afgietsels van gemaakt. Het porselein gaat in de oven een verbinding aan met aluminium; een zelfbedacht procédé wat voor een bijzonder craquelé effect zorgt.
Het resultaat zijn liefdevolle, broze, breekbare takken in subtiele kleurnuances.
Ze ogen ruig en kwetsbaar tegelijk, met hun afbladderend oppervlak van ragfijn aluminium-porselein.
Elke nieuwe tak staat nu symbool voor één van de bomen rond het huis en meteen ook symbool voor een fase in mijn leven. Al deze fases komen samen en vormen
– weliswaar ver van huis – opnieuw een geheel.
Nu moet ik ze alleen nog beschermen, koesteren, verzorgen, bewaren,
– als in een ritueel -
Een ‘overgangsritueel’ ?
Mijn onderzoek mondde uit in een zoektocht naar een passend schrijn die de emotie van de tak nog versterkt.
Een juiste manier van conserveren, bijhouden en afstand nemen in één.
Ik maak een thuis voor elke tak.
Timothé Windeshausen
Timothé Windeshausen
Term 2
BA1/2/3/MA
a visit to Guido Geelen’s studio in Tilburg
Students chose to visit the studio of Guido Geelen, an artist who makes unusual use of both physical and mental connections in his work: “Visual artist Guido Geelen is seen as an outsider in the world of ceramics. He is a pioneer who keeps pushing boundaries and who for his pictures chooses the most appropriate materials for the realization of his ideas. Through his unorthodox pictures he has given renewed impulse to the traditional material that is clay”. (Piet Augustein)
At Guido Geelen's studio
Term 2
BA1/2/3/MA
The Art of the Invisible
lecturers Prof. Staf Van Tendeloo and Dirk Vander Eecken
lecturers Prof. Staf Van Tendeloo and Dirk Vander Eecken
In this lecture, Dirk Vander Eecken, a lecturer at Sint Lucas Antwerpen, explained the connection between art and science: “My doctoral research aims to show that both are complementary and that the fascinating world of atoms can be of interest to both scientists and artists. A remarkable discovery was that there are congruencies between the pictures I myself have created (paintings, drawings and graphic work) and the images that scientists study under their electronic microscopes. My point structures are strikingly reminiscent of diffraction patterns of crystalline materials. My colour interpretations of black-and-white recordings make it even more fascinating. That is why it is a challenge to be able to perform this research process on a nanoscale, both from a scientific and artistic perspective”. Prof. Staf Van Tendeloo provided the scientific support for this lecture.
The Art of the Invisible
23 June 2009
BA1/2/3
Materials scrabble
Based on the principle underlying the Scrabble board game, students will lay out a huge pattern on the floor in which one material will “connect” to another material in an associative manner.
lecturers: Ann Meskens (AIR), Hilde Van der Heyden, Hilde De Decker, Pia Clauwaert
lecturers: Ann Meskens (AIR), Hilde Van der Heyden, Hilde De Decker, Pia Clauwaert
Materials scrabble
23 May 2009
BA3
Christoph Zellweger Workshop: 2000mm of insomnia
In 2000mm of insomnia, the workshop given by Christoph Zellweger, third-year students searched for their personal interpretation of the “connections” concept: “When handling essentials like warmth, laughter, love and blood and connecting it to 2000mm of insomnia, a beautiful TRANSFUSION is made”, Christopher Zellweger said of the meaning of the work.
Each student used an object measuring 2000mm to refer to his or her own area of interest. This object was presented in a carefully selected, strategic place at Silke & the Gallery, an exhibition space in Antwerp. In this way, yet another connection came about – with the space and the professional world.
Each student used an object measuring 2000mm to refer to his or her own area of interest. This object was presented in a carefully selected, strategic place at Silke & the Gallery, an exhibition space in Antwerp. In this way, yet another connection came about – with the space and the professional world.
Christoph Zellweger Workshop
2007-2008
term 2
BA2
Bracelet: Form follows function
Lecturer: Siegfried De Buck
The assignment was the following: to make a bracelet in which the clip is the form and the form the clip. Form is function, and function is form. What binding techniques are you familiar with? Which ones are new? And how can you implement them? Consult the Artefact database and select from among the existing works whatever might serve as a source of inspiration.
The assignment was the following: to make a bracelet in which the clip is the form and the form the clip. Form is function, and function is form. What binding techniques are you familiar with? Which ones are new? And how can you implement them? Consult the Artefact database and select from among the existing works whatever might serve as a source of inspiration.
Assignment by Siegfried De Buck
term 2
BA1
part 1 1 form, 1 material, 7 connecting techniques
part 2 Space around the body
part 3 Dish
part 2 Space around the body
part 3 Dish
Lecturers: Hilde Van der Heyden & Pia Clauwaert
For this assignment, students will construct 7 similar forms in 7 different materials with 7 different connecting techniques. The visual aspect of the connecting technique is important.
Students will then have the choice of working either around visual or content-related aspects of the connecting technique. Redefining the connection is a quest for meanings – tied to an object or a space for the body.
Finally, using only purely form-technical data, students will design and build a dish.
Connection
Space
Connection
Space
term 1
BA2
Architectural Connections
Lecturer: Siegfried De Buck
Students are required to seek out as many architectural connections as possible, to photograph them and to create an interesting powerpoint presentation. Important questions include: how was a building constructed? How are materials connected to one another? What is the function of some connections? Does the connection also influence the form, etc.?
Students are required to seek out as many architectural connections as possible, to photograph them and to create an interesting powerpoint presentation. Important questions include: how was a building constructed? How are materials connected to one another? What is the function of some connections? Does the connection also influence the form, etc.?
Assignment by Siegfried De Buck
term 1+2
BA1
Picture booklet
Lecturer: Hilde Van der Heyden
For this assignment, students are required to oppose two pictures in a very personal manner so as to create an interesting connection; one of the two pictures must show a piece of jewellery, whether worn on the body or not, a jewel for the body or an association with the body. The other picture, which will be placed beside it, must show visual or content-related similarities. The images will reinforce one another and the unexpected combinations will lead to image associations which might lead to new meanings.
For this assignment, students are required to oppose two pictures in a very personal manner so as to create an interesting connection; one of the two pictures must show a piece of jewellery, whether worn on the body or not, a jewel for the body or an association with the body. The other picture, which will be placed beside it, must show visual or content-related similarities. The images will reinforce one another and the unexpected combinations will lead to image associations which might lead to new meanings.
Assignment by Hilde Van der Heyden
September
Connections in a cultural-philosophical and anthropological perspective
lecturer Prof. Rik Pinxten, anthropologist
lecturer Prof. Rik Pinxten, anthropologist
Interview with Rik Pinxten by Siegfried De Buck, 2008
summary: Evelien Bracke
“Connections” in a cultural-philosophical and anthropological perspective
– On the meaning of connections for people and cultures:
Firstly, from a philosophical perspective, form and matter cannot be considered independently. Yet every so often one or other is given preference in philosophy. One school of thought will argue that there is only form and that everything we see or experience or feel is related to form: matter is, accordingly, seen as a false problem, and this has an impact on how one thinks about connections. Another school of thought, which I am closer to, argues that the issue of matter cannot be discarded so easily. In some cultures, for instance, contrary to us, colour is always connected to texture and thus does not exist in itself. These cultures see the world as a field of interconnected forces influencing one another. These connections are quite different from our understanding of connections.
– On classifications and how primal cultures connect things:
Classifications have almost always involved various forms of associated things. For one of the Navajo Indian clans, for example, the potato is a sacred plant which is connected to the tribe and which they only eat at rituals: the range of associations around the potato is thus very wide in such a culture. These connections are generally passed on through traditions.
– On how these cultures consider artefacts:
For such cultures, what we might think of as artistic objects are, in a sense, living organisms. Weaving a carpet, for instance, is like thinking: thought involves an action, or having an impact on that which one is thinking about. Though it strikes us as surprising, for them a woven carpet is an organism, a living object. The world is, as it were, a closed system for such cultures: everything is in nature and works with or against everything; when someone creates something, he is manipulating a number of elements and thus creating a counter-force. Everything is constantly in motion, and in that sense there are always connections.
– On connections in jewellery design as linking two worlds by means of matter:
That occurs in very specific actions. A medicine man’s sand drawings, for example, are representations, but they also summon certain forces (as symbols represented in such drawings). In such cultures, ceremonies are always healing ceremonies. The sand drawing is a means by which to connect with the forces of nature.
– On the role of body-painting or tattoos:
Their role varies quite a lot. For Samoans, for instance, tattoos are status symbols representing manhood. The tattoo’s communicative function is also to be found in Brazil, where women in certain cultures paint their bodies. In Mali, on the other hand, there is another sign system: signs are engraved for the initiated on houses or temples, while sometimes domestic objects are also given a special significance.
In many cultures, what we call material objects serve to establish a connection with the cosmos. The Hopi Indians’ “kiva” – temples devoted to fertility and women – clearly establish a connection with the universe.
For us, a “connection” seems to have to involve a connection between two independent things. But in a holistic worldview, there is a fundamental connectedness of all things. I believe that now, for the first time, notably thanks to the virtual world and ecology, there is the feeling again that we are all part of the same world. This feeling is quite new to us, but those with a holistic perspective have had it forever.
Rik Pinxten
Students’ logbooks
During their training, students will develop logbooks in which the results of their research will be visualised organically. This logbook should thus be conceived as a process-folio in which a personal image bank, the sketching of ideas, the gathering of sources of inspiration, texts and other sources of information (both written and oral) and the formulating of a research question will be presented, together with reports on exhibitions and comments by supervisors. The emphasis in the research and gathering is on the variety and range of the source materials.
During the process, students must be able to make clear how the research process unfolded and how the selection was made. In other words, communicating the artistic process is of central importance.
During the process, students must be able to make clear how the research process unfolded and how the selection was made. In other words, communicating the artistic process is of central importance.
Students’ logbooks
Tijdslijn VORMAT
2009-2010
Juni 2010
Afstudeerprojecten masterstudenten
Laurien Cauwenberg
Organisch essentialisme
Natuur, meer bepaald bomen, takken, wortels, zijn voor mij steeds een inspiratiebron. Niet alleen het organische spreekt mij aan; ook de rust, de sfeer, het uitzicht van natuur zijn elementen die erg belangrijk zijn voor mij.
Tijdens mijn derde bachelorjaar ben ik mezelf nog sterker gaan focussen op de natuur. Meer bepaald: op het leven zelf. Ik gebruikte wortels als metafoor voor het leven. Ik trachtte weer te geven welke aspecten ik juist zo interessant vond: het groeien van de mens, hoe ik zelf in het leven sta, het geworteld zijn,… Ik wou nog veel verder gaan in dit onderwerp, vandaar dat ik in mijn masterproef het begrip ‘groeien’ dieper heb onderzocht. Ik wou mijn onderzoeksveld dit jaar verruimen met de vraag:
hoe visualiseer ik mijn groeien in (an)organische ‘structuren’?
De reden waarom ik gefascineerd ben door groeien is dat ik er geen vat op heb. Ik heb er geen controle over. Ik kan er enkel van op een afstand naar kijken. Ik zocht naar een vormentaal om dit aspect vast te leggen.
Daarom baseerde ik mij op indrukken die ik doorheen de jaren vergaard heb met betrekking tot de natuur. Niet alleen beelden die ik zag in mijn nabije omgeving maar ook in wetenschappelijke boeken, uit de biologie.
Maar nog beter leek het me om mijn eigen ‘groeien’ te maken. Als kunstenaar heb ik die mogelijkheid.
Ik wil namelijk de essentie van het leven weergeven. En dit groeien is de essentie voor mij.
Ik wil dit groeien verbeelden door middel van ‘structuren’. Draagbare structuren voor het lichaam. Structuren die op zichzelf gaan bestaan, een eigen leven gaan leiden, die authentiek zijn.
‘Toeval’ en ‘vrijheid’ zijn begrippen die aangeven waar dit groeien om gaat, wat de essentie van mijn groeien is.
Een bijkomend belangrijk aspect voor mij is dat mijn werk organisch van vorm oogt maar het daarom niet letterlijk is. Ik refereer naar de natuurlijke groeiprocessen in de natuur maar tegelijk zet ik het publiek op het verkeerde been : als je de details bekijkt, dan zie je dat er met opzet verbindingen aangegaan zijn die ingaan tegen het datzelfde ‘logisch’ groeien. Soms schieten wortels alle kanten op, soms “groeien” delen aan elkaar daar waar het niet mogelijk is. De tegennatuurlijkheid van de natuur. Of hoe het leven niet altijd logisch is.
Laurien Cauwenberg
Laurien Cauwenberg
Shana Teugels
My Magical Dream Fair
De drang om materialen als messing en plastic door middel van wringen en buigen naar mijn hand te zetten, leidde in mijn 3de bachelor jaar tot de ontdekking van een vormentaal die me blij verraste en waarmee ik verder wilde.
Een eenvoudige lap polypropyleen bewerkt met een vlam, ontpopt zich tot een organisch wezen van kronkels en golven. Het materiaal neemt de vorm aan van rocailleornamentiek met schelpen en andere grillige versiersels. Een impulsieve toevoeging van parelmoeren lakken doet me nostalgisch terugdenken aan mijn kindertijd vol zeemeerminnen en My Little Pony. Uiteindelijk ontstaat een sieradenreeks die het resultaat is van een materialenexperiment enerzijds, en een intens onderzoek naar “Kitsch” en de betekenis ervan anderzijds.
Plastic speelt nu nog steeds de hoofdrol in mijn afstudeerproject waarin ornamentele overdaad en gewilde wansmaak de boventoon voeren. Maar er is meer.
Mensen zijn altijd op zoek geweest naar een manier om aan de dagelijkse sleur te ontsnappen. De kermistijd is voor velen zo’n periode van onvoorwaardelijk plezier en losgelaten emoties. Het is dat irrationele waarmee pure kitsch zich omringt wat in onze Westerse (kunst)wereld systematisch wordt verguisd en afgedaan als goedkoop en minderwaardig sentiment.
Ik beschouw het bijgevolg als een uitdaging om via mijn werk dit heersende idee te doorbreken.
De overdadige kleuren, de neon, de prularia van het foorkraam, maar ook de zigeunercaravan met kanten gordijntje zijn voor mij een rijke inspiratiebron en tevens een boeiende context voor mijn werk. Niet alleen het plastic, maar ook de valse parels, de glitters, het klatergoud, de buitenissige afmetingen en de gutsende, smeuïge, glinsterende lijm vormen een rode draad in een reeks die ik beschouw als mijn hoogstpersoonlijke foor.
De toeschouwer ervaart bij een eerste aanblik een gevoel van onbehagen, maar kan tegelijk moeilijk weerstaan aan de aantrekkingskracht van de lokkende kleuren en glimmende details.
Wat voor velen wansmaak is, wordt door mij omgetoverd tot een excessieve wereld van verwondering waarin een nieuwe betekenisgeving centraal staat. Dit doe ik niet alleen door bepaalde materialencombinaties te maken, maar ook en vooral door deze gewilde wansmaak in de culturele context van de tentoonstelling te plaatsen.
Shana Teugels
Shana Teugels
Semester 2
BA1/2/3
Workshop, Le mariage des formes
Onder leiding van zilversmeden Hilde Van der Heyden en Siegfried De Buck (verantwoordelijken voor de afdeling “Domestic Things”) werd een workshop opgezet rond het (vormelijk) samenbrengen van verschillende gebruiksvoorwerpen en de context waarvan deze (inhoudelijk) afhankelijk zijn.
De workshop werd opgevat als een drieluik : de opdracht tijdens de eerste dag behandelde het gegeven van de museale opstellingen waarin (gebruiks-)voorwerpen regelmatig terug te vinden zijn. Het archeologisch museum, het designmuseum en het museum voor hedendaagse beeldende kunst fungeerden als 3 uiteenlopende manieren om een “context” te suggereren Studenten van Bachelor 1 en 2 kregen de opdracht per ‘museum’ een curator en een fotograaf aan te stellen onder wiens leiding zij de meegebrachte voorwerpen aan de hand van ‘fiches’ catalogiseerden, deze aangepast labelden én opstelden in een specifieke situatie. Tijdens de tweede dag was het dan zover : twee of meerdere objecten gingen met elkaar een verbintenis aan. Studenten onderzochten hoe uit twee voorwerpen – met elk hun specifieke functie of betekenis – een nieuw object met een – derde – functie kon ontstaan. Klemtoon lag hierbij op de manier van het verbinden zelf ; telkens werd naar een oplossing gezocht die de betekenis van het object op een bijzondere manier kon ondersteunen. Het derde luik van de workshop werd besteed aan het plaatsen van de nieuwe objecten in de ruimte ; dikwijls droeg ook de context bij tot de betekenis van het werk of was hij er zelfs onderdeel van. Tenslotte werd in groep bepaald waar elk nieuw voorwerp een eigen plek mocht krijgen.
De workshop werd opgevat als een drieluik : de opdracht tijdens de eerste dag behandelde het gegeven van de museale opstellingen waarin (gebruiks-)voorwerpen regelmatig terug te vinden zijn. Het archeologisch museum, het designmuseum en het museum voor hedendaagse beeldende kunst fungeerden als 3 uiteenlopende manieren om een “context” te suggereren Studenten van Bachelor 1 en 2 kregen de opdracht per ‘museum’ een curator en een fotograaf aan te stellen onder wiens leiding zij de meegebrachte voorwerpen aan de hand van ‘fiches’ catalogiseerden, deze aangepast labelden én opstelden in een specifieke situatie. Tijdens de tweede dag was het dan zover : twee of meerdere objecten gingen met elkaar een verbintenis aan. Studenten onderzochten hoe uit twee voorwerpen – met elk hun specifieke functie of betekenis – een nieuw object met een – derde – functie kon ontstaan. Klemtoon lag hierbij op de manier van het verbinden zelf ; telkens werd naar een oplossing gezocht die de betekenis van het object op een bijzondere manier kon ondersteunen. Het derde luik van de workshop werd besteed aan het plaatsen van de nieuwe objecten in de ruimte ; dikwijls droeg ook de context bij tot de betekenis van het werk of was hij er zelfs onderdeel van. Tenslotte werd in groep bepaald waar elk nieuw voorwerp een eigen plek mocht krijgen.
Le mariage des formes
20 Maart – 2 April 2010
Open Campusdag presentatie Books & Jewels in Silke&the Gallery
Om studenten te confronteren met het professionele werkveld, worden ook presentaties ‘extra muros’ georganiseerd. De eindejaarstentoonstelling 2008-2009 - rond het opzoeken en verzamelen van boeken als inspiratiebron - werd daarom tijdens de Open Campusdag opnieuw tentoon gesteld in de Antwerpse galerie van Silke&the Gallery (Steenhouwersvest).
Silke & the Gallery
20 maart 2010
Open Campusdag boekpresentatie + tentoonstelling VORMAT
Curator Boy Vereecken
Tijdens de Open Campusdag werden de onderzoeksresultaten van het VORMAT-project voorgesteld in de vorm van een tentoonstelling en een boekpresentatie.
Op een toonmoment in december werd aan 7 gastcuratoren gevraagd om twee studenten-werken (sieraden of objecten) uit de VORMAT database te selecteren en te verbinden met een derde object dat verwant is aan hun eigen onderzoeksveld:
- Tim Oeyen & Sanny Winters | vormgeving
- Prof. dr. Rik Pinxten Onderzoekscentrum CICI | UGent | antropologie
- Prof. dr. Staf van Tendeloo Onderzoeksgroep EMAT | UA | fysica
- Kim Gorus deReactor | literatuurwetenschap
- Pieter Boons Heimat | architectuur|vormgeving
- Jorge Manilla Navarette | juweelontwerp
- Evelien Bracke (freelance curatrice) | kunstwetenschap
Op die manier wordt de technische thematiek van de verbindingen opengetrokken naar de mentale verbinding van verschillende onderzoeksvelden. Vervolgens moesten deze gastcuratoren hun keuze verklaren in een korte tekst. Het resultaat van dit onderzoek wordt zowel gepubliceerd in een boek als op deze website, die tevens de hele VORMAT database en alle teksten die in het kader van dit onderzoek werden geschreven, weergeven. Filosofe Ann Meskens schreef eveneens een uitgebreide inleiding bij de publicatie. Het concept en de vormgeving van zowel de website als het booklet zijn in handen van onderzoeker Boy Vereecken (Onderzoeksplatform Typografie). Het onderzoeksplatvorm Typografie werd aldus uitgenodigd om, naast de materiële verbindingen en de selecties van de gastcuratoren, een derde dimensie toe te voegen aan de verbindingsthematiek.
Evelien Bracke, Pieter Boons et al., "VORMAT: Een beknopt verslag van verbindingen door vorm en materie. | A concise account of connections through form and material." Antwerpen: Monitor Memex, Imprint of MER 2010.
De boekvoorstelling ging vergezeld van een kleine tentoonstelling waarop de uitgekozen werken van de studenten te zien waren.
Tijdens de Open Campusdag werden de onderzoeksresultaten van het VORMAT-project voorgesteld in de vorm van een tentoonstelling en een boekpresentatie.
Op een toonmoment in december werd aan 7 gastcuratoren gevraagd om twee studenten-werken (sieraden of objecten) uit de VORMAT database te selecteren en te verbinden met een derde object dat verwant is aan hun eigen onderzoeksveld:
- Tim Oeyen & Sanny Winters | vormgeving
- Prof. dr. Rik Pinxten Onderzoekscentrum CICI | UGent | antropologie
- Prof. dr. Staf van Tendeloo Onderzoeksgroep EMAT | UA | fysica
- Kim Gorus deReactor | literatuurwetenschap
- Pieter Boons Heimat | architectuur|vormgeving
- Jorge Manilla Navarette | juweelontwerp
- Evelien Bracke (freelance curatrice) | kunstwetenschap
Op die manier wordt de technische thematiek van de verbindingen opengetrokken naar de mentale verbinding van verschillende onderzoeksvelden. Vervolgens moesten deze gastcuratoren hun keuze verklaren in een korte tekst. Het resultaat van dit onderzoek wordt zowel gepubliceerd in een boek als op deze website, die tevens de hele VORMAT database en alle teksten die in het kader van dit onderzoek werden geschreven, weergeven. Filosofe Ann Meskens schreef eveneens een uitgebreide inleiding bij de publicatie. Het concept en de vormgeving van zowel de website als het booklet zijn in handen van onderzoeker Boy Vereecken (Onderzoeksplatform Typografie). Het onderzoeksplatvorm Typografie werd aldus uitgenodigd om, naast de materiële verbindingen en de selecties van de gastcuratoren, een derde dimensie toe te voegen aan de verbindingsthematiek.
Evelien Bracke, Pieter Boons et al., "VORMAT: Een beknopt verslag van verbindingen door vorm en materie. | A concise account of connections through form and material." Antwerpen: Monitor Memex, Imprint of MER 2010.
De boekvoorstelling ging vergezeld van een kleine tentoonstelling waarop de uitgekozen werken van de studenten te zien waren.
VORMAT presentatie
Semester 1
BA1/2/3
Domestic Things: rituelen en hun objecten, objecten en hun rituelen
Docenten: Hilde Van der Heyden & Siegfried De Buck
Studenten worden in deze opdracht uitgedaagd de betekenis van een hedendaags ritueel te bevragen – zowel binnen een maatschappelijke als een individuele context. Van daaruit wordt een nieuw ritueel, een nieuwe handeling bedacht – met als uitgangspunt het thema van de ‘verbinding’ - die tegelijk het ontwerpen van een nieuw en onbestaand object noodzakelijk maakt. Maar omgekeerd kan ook; een nieuw ontworpen object kan aanleiding geven tot het ontwikkelen van een nieuw ritueel….
De rituelen worden vastgelegd in een digitaal filmpje waarin de context, de functie en de betekenis van het object en het ritueel duidelijk naar voor worden gebracht.
Studenten worden in deze opdracht uitgedaagd de betekenis van een hedendaags ritueel te bevragen – zowel binnen een maatschappelijke als een individuele context. Van daaruit wordt een nieuw ritueel, een nieuwe handeling bedacht – met als uitgangspunt het thema van de ‘verbinding’ - die tegelijk het ontwerpen van een nieuw en onbestaand object noodzakelijk maakt. Maar omgekeerd kan ook; een nieuw ontworpen object kan aanleiding geven tot het ontwikkelen van een nieuw ritueel….
De rituelen worden vastgelegd in een digitaal filmpje waarin de context, de functie en de betekenis van het object en het ritueel duidelijk naar voor worden gebracht.
Rituelen
Semester 1
BA1/2/3
Workshop, Veelheid wordt éénheid
Docenten: Hilde Van der Heyden & Siegfried De Buck
Glazen, kopjes, boeken,…. objecten die een unieke verbinding maken met de mens – letterlijk én lijfelijk – door het ‘handige’ formaat maar ook door het verhaal dat elk object met zich meedraagt. Wat gebeurt er wanneer je van al deze dingen “heel veel” hebt? Als je ze stapelt, breekt, omdraait, smelt, in elkaar schuift….? Welke nieuwe betekenis krijgen deze dagelijkse voorwerpen en wanneer wordt ‘veel’ terug gewoon ‘één’ ?
Glazen, kopjes, boeken,…. objecten die een unieke verbinding maken met de mens – letterlijk én lijfelijk – door het ‘handige’ formaat maar ook door het verhaal dat elk object met zich meedraagt. Wat gebeurt er wanneer je van al deze dingen “heel veel” hebt? Als je ze stapelt, breekt, omdraait, smelt, in elkaar schuift….? Welke nieuwe betekenis krijgen deze dagelijkse voorwerpen en wanneer wordt ‘veel’ terug gewoon ‘één’ ?
Veelheid wordt éénheid
Semester 1, 15 december 2009
Ontmoeting met 7 curatoren (i.f.v. de VORMAT publicatie)
Op 15 december werd aan 7 gastcuratoren gevraagd om twee studenten-werken (sieraden of objecten) uit de VORMAT database te selecteren en te verbinden met een derde object dat verwant is aan hun eigen onderzoeksveld:
- Tim Oeyen & Sanny Winters | vormgeving
- Prof. dr. Rik Pinxten Onderzoekscentrum CICI | UGent | antropologie
- Prof. dr. Staf van Tendeloo Onderzoeksgroep EMAT | UA | fysica
- Kim Gorus deReactor | literatuurwetenschap
- Pieter Boons Heimat | architectuur|vormgeving
- Jorge Manilla Navarette | juweelontwerp
- Evelien Bracke (freelance curatrice) | kunstwetenschap
Op die manier wordt de technische thematiek van de verbindingen opengetrokken naar de mentale verbinding van verschillende onderzoeksvelden. Vervolgens moeten deze gastcuratoren hun keuze verklaren in een korte tekst. Het resultaat van dit onderzoek werd later gepubliceerd in een boek.
- Tim Oeyen & Sanny Winters | vormgeving
- Prof. dr. Rik Pinxten Onderzoekscentrum CICI | UGent | antropologie
- Prof. dr. Staf van Tendeloo Onderzoeksgroep EMAT | UA | fysica
- Kim Gorus deReactor | literatuurwetenschap
- Pieter Boons Heimat | architectuur|vormgeving
- Jorge Manilla Navarette | juweelontwerp
- Evelien Bracke (freelance curatrice) | kunstwetenschap
Op die manier wordt de technische thematiek van de verbindingen opengetrokken naar de mentale verbinding van verschillende onderzoeksvelden. Vervolgens moeten deze gastcuratoren hun keuze verklaren in een korte tekst. Het resultaat van dit onderzoek werd later gepubliceerd in een boek.
Meeting
Semester 1
BA3 groepswerk
Materie en techniek als metafoor
Docent: Hilde De Decker
Een opdracht over het aanleggen van een – oneindig – moodboard.
Elke week wordt een andere ‘mood’ voorgesteld door de studenten (bv. gewelddadig, broos, licht, beschermend, zwaar, stroef, exuberant, open, liefdevol, zacht, beschadigd, gekwetst, intiem, machtig, onderdrukt, verdrietig, vrolijk, eenzaam, enz).
De enige beperking is dat oertechnieken – technieken die bepalend zijn geweest voor de mens als soort – (stapelen, insnoeren, inpakken, samenpersen, frommelen, wikkelen, rijgen, spannen, knopen, strooien, vouwen, weven, vlechten, spinnen, kerven,…) worden gebruikt om 2 materialen met elkaar te verbinden. De studenten experimenteren met verschillende materialen en proberen op die manier een bepaalde sfeer uit te drukken. Materialen en hun verbindingen als metafoor voor een ‘stemming’ of een ‘emotie’.
Opdracht Hilde De Decker
September
BA1/2/3/MA
Workshop, A good idea
De studenten juweelontwerp|edelsmeedkunst zijn het academiejaar gestart met een vierdaagse workshop in Russeignies.
Gijs Assmann en Erik Mattijssen, docenten aan de Gerrit Rietveldacademie in Amsterdam, ontwikkelden voor de studenten een workshop die zijn oorsprong vindt in de overtuiging dat tekenen een essentieel instrument is in het omzetten van ideeën, plannen en verlangens in beeld. Kortom: het ontwerpproces. Dat is het eeuwenlang geweest. De nadruk lag en ligt in veel kunstonderwijs nog altijd op de representatie van de wereld om ons heen. Het tekenen naar de waarneming, het oefenen van het perspectief, het schetsen van het model; het zijn belangrijke exercities.
Hier werd de nadruk echter gelegd op een ander aspect van het werken op papier; het oefenen van de verbeelding. Veel opdrachten in het kunstonderwijs verlangen een goed idee dat voorafgaat aan het maken. Maar de weg naar het verkrijgen van een idee is vaak duister en ongeplaveid, verlicht door misverstanden en onproductieve vooronderstellingen.
Tekenen en collage bieden ruimte om te verdwalen en toch ergens te geraken.
Gijs Assmann en Erik Mattijssen, docenten aan de Gerrit Rietveldacademie in Amsterdam, ontwikkelden voor de studenten een workshop die zijn oorsprong vindt in de overtuiging dat tekenen een essentieel instrument is in het omzetten van ideeën, plannen en verlangens in beeld. Kortom: het ontwerpproces. Dat is het eeuwenlang geweest. De nadruk lag en ligt in veel kunstonderwijs nog altijd op de representatie van de wereld om ons heen. Het tekenen naar de waarneming, het oefenen van het perspectief, het schetsen van het model; het zijn belangrijke exercities.
Hier werd de nadruk echter gelegd op een ander aspect van het werken op papier; het oefenen van de verbeelding. Veel opdrachten in het kunstonderwijs verlangen een goed idee dat voorafgaat aan het maken. Maar de weg naar het verkrijgen van een idee is vaak duister en ongeplaveid, verlicht door misverstanden en onproductieve vooronderstellingen.
Tekenen en collage bieden ruimte om te verdwalen en toch ergens te geraken.
A good idea
2008-2009
Juni 2009
Eindejaarstentoonstelling + presentatie Books & Jewels
De Spiraal van het Weten, the Chameleon Body, het Grote Klederdrachtenboek, the Oral History of Modern Architecture, Art and the Feminist Revolution, Kunstformen der Natur, Sentimental Jewellery, …. boeken – boeken – boeken om ons te documenteren en te inspireren.
Studenten van Sint Lucas Antwerpen maken een installatie rond de boeken die voor hen van belang waren bij het ontwerpen en uitvoeren van een sieraad of een object en dan vooral als vertrekpunt om betekenis en inhoud aan de werken te geven. Kortom, boeken als inspiratiebron, om het denkend vermogen te stimuleren, om nieuwe dingen te (onder)zoeken, maar soms ook als letterlijke dragers van een kunstwerk.
Studenten van Sint Lucas Antwerpen maken een installatie rond de boeken die voor hen van belang waren bij het ontwerpen en uitvoeren van een sieraad of een object en dan vooral als vertrekpunt om betekenis en inhoud aan de werken te geven. Kortom, boeken als inspiratiebron, om het denkend vermogen te stimuleren, om nieuwe dingen te (onder)zoeken, maar soms ook als letterlijke dragers van een kunstwerk.
Eindejaarstentoonstelling
Juni 2009
Afstudeerprojecten masterstudenten
Anouck Van Puyvelde
Ik hou van het brutalistische wat je vooral in moderne architectuur aantreft. Ik hou van het monumentale en het imperfecte wat daarmee gepaard gaat. Van de ruwe en onbedekte materialen waarmee wordt gewerkt, van functies die zichtbaar blijven.
Het ‘brutalistisch’ behandelen van sieraden en edelmetalen betekent voor mij zoveel als het materiaal niet helemaal afwerken; niet poetsen, niet vijlen, niet schuren, niet polijsten... . Het handwerk met zijn onregelmatigheden blijft belangrijk, dit is mijn manier om onvolmaaktheid en de schoonheid ervan in beeld te brengen.
Een ongedwongen manier van werken die echter niet zonder gevolgen is. Want algauw blijkt een parelketting te zwaar om te dragen, aan het metaal van een armband zitten pijnlijke bramen en een loden ring vergiftigt de drager,... zo kwam ik ongemerkt aan op de grens van het draagbare / het ondraagbare.
Van het ver-draagbare ook. Of bedoel ik het draaglijke/ondraaglijke ? Abstracte begrippen die ik op een bijna letterlijke manier in beeld breng. Mijn sieraden tonen wat iemand lichamelijk al dan niet kan dragen of verdragen. Maar ook : hoe een gedachte aan het on(ver)draaglijke al afschrikwekkend genoeg is.
Ik vroeg “hoe ver wil je gaan ?” en op deze vraag richtte ik het hele verdere vervolg van mijn onderzoek.
Anouck van Puyvelde
Anouck van Puyvelde
Ine Mensch
Tot vorig jaar hadden mijn sieraden een erg gesloten karakter; een bevinding die mij aan het denken zette. Want wou ik dit wel ?
Ik hoopte immers sieraden te maken die mensen makkelijk aanspreken, die uitnodigen om gedragen te worden, die dynamiek en interactie teweeg brengen....
Aan de hand van tekeningen, foto’s en materiaalproeven zocht ik naar een directe manier om los te komen van dat hermetische en hoofdzakelijk al te intieme karakter van mijn vroegere sieraden.
Mijn tekeningen toonden dat lijnen vloeiend en spontaan kunnen. Dat vormen groeien en een weg zoeken die ik niet had voorzien. Dat niet alles perfect hoeft afgewerkt te zijn. Door het vele tekenen vond ik voor mijzelf een opening.
Ik leerde steeds meer op mijn intuïtie vertrouwen. Zo durfde ik deze rechtstreekse manier van werken nu ook toepassen op andere terreinen : ik omwikkelde polystyreen-ballen met papiertape, prikte ze vol met spelden, bracht er lijnenpatronen op aan met katoenkoord.
Ik onderzocht het contrast tussen dikke koord en dunne draad, ik liet grote ballen een verbinding aangaan met de kleintjes, ik plaatste heftige kleuren tegenover meer neutrale tonen... op die manier ontstonden een hele reeks onbevangen materiaalschetsen die het uitgangspunt vormden voor mijn - latere - lichaamsgerelateerde objecten en sieraden.
Ik noemde ze ‘sferen’, en niet alleen omwille van hun bol-vorm.
Want uiteindelijk moest het werk op het lichaam. Ik onderzocht stap voor stap de kenmerken van deze vorm van communiceren, van verbinden. Ik liet het materiaal zelf in al haar letterlijkheid vertellen over de bijzonderheden van deze relatie :
bijvoorbeeld, hoe groeien deze bolvormen naar het lichaam toe, hangen zij aan één kwetsbaar draadje of aan een stevige bundel strengen? Hoe maken ze contact – met draden, met spelden of alleen in gedachten ? Vergroeien ze met elkaar, worden ze één sferisch lichaam ? Durft de ene zich aan de ander te tonen ? Durf ik mij te tonen ?
Ine Mensch
Ine Mensch
Timothé Windeshausen
Het nest is goed
maar het heelal is ruimer
(Hendrik Marsman)
Iedereen groeit op, iedereen verlaat het huis – thuis.
Ook al ruil je die plek voor de hele wereld, toch zal je ze altijd blijven missen.
Dat gemis wou ik vastleggen.
Opgegroeid in het hart van de Ardennen, maakt de natuur een nadrukkelijk en natuurlijk deel uit van mijn leven. Overal bomen, ook rond het huis. Grote, sterke bomen met elk hun verhaal, hun littekens, de sporen van de tijd. Ook de tijd van mijn jeugd weerspiegelen ze...
Van die bomen heb ik takken uitgezocht en omgezet naar verschillende materialen naargelang de emoties - gekoppeld aan mijn kindertijd.
Van sommige takken worden porseleinen afgietsels van gemaakt. Het porselein gaat in de oven een verbinding aan met aluminium; een zelfbedacht procédé wat voor een bijzonder craquelé effect zorgt.
Het resultaat zijn liefdevolle, broze, breekbare takken in subtiele kleurnuances.
Ze ogen ruig en kwetsbaar tegelijk, met hun afbladderend oppervlak van ragfijn aluminium-porselein.
Elke nieuwe tak staat nu symbool voor één van de bomen rond het huis en meteen ook symbool voor een fase in mijn leven. Al deze fases komen samen en vormen
– weliswaar ver van huis – opnieuw een geheel.
Nu moet ik ze alleen nog beschermen, koesteren, verzorgen, bewaren,
– als in een ritueel -
Een ‘overgangsritueel’ ?
Mijn onderzoek mondde uit in een zoektocht naar een passend schrijn die de emotie van de tak nog versterkt.
Een juiste manier van conserveren, bijhouden en afstand nemen in één.
Ik maak een thuis voor elke tak.
Ook al ruil je die plek voor de hele wereld, toch zal je ze altijd blijven missen.
Dat gemis wou ik vastleggen.
Opgegroeid in het hart van de Ardennen, maakt de natuur een nadrukkelijk en natuurlijk deel uit van mijn leven. Overal bomen, ook rond het huis. Grote, sterke bomen met elk hun verhaal, hun littekens, de sporen van de tijd. Ook de tijd van mijn jeugd weerspiegelen ze...
Van die bomen heb ik takken uitgezocht en omgezet naar verschillende materialen naargelang de emoties - gekoppeld aan mijn kindertijd.
Van sommige takken worden porseleinen afgietsels van gemaakt. Het porselein gaat in de oven een verbinding aan met aluminium; een zelfbedacht procédé wat voor een bijzonder craquelé effect zorgt.
Het resultaat zijn liefdevolle, broze, breekbare takken in subtiele kleurnuances.
Ze ogen ruig en kwetsbaar tegelijk, met hun afbladderend oppervlak van ragfijn aluminium-porselein.
Elke nieuwe tak staat nu symbool voor één van de bomen rond het huis en meteen ook symbool voor een fase in mijn leven. Al deze fases komen samen en vormen
– weliswaar ver van huis – opnieuw een geheel.
Nu moet ik ze alleen nog beschermen, koesteren, verzorgen, bewaren,
– als in een ritueel -
Een ‘overgangsritueel’ ?
Mijn onderzoek mondde uit in een zoektocht naar een passend schrijn die de emotie van de tak nog versterkt.
Een juiste manier van conserveren, bijhouden en afstand nemen in één.
Ik maak een thuis voor elke tak.
Timothé Windeshausen
Timothé Windeshausen
Semester 2
BA1/2/3/MA
Atelierbezoek Guido Geelen Tilburg
Studenten kozen voor een atelierbezoek aan Guido Geelen. Deze kunstenaar maakt op een ongewone manier gebruik van zowel fysieke als mentale verbindingen in zijn werk : “Beeldend kunstenaar Guido Geelen geldt in de wereld van de keramiek als een buitenbeentje. Enerzijds is hij een voortrekker die voortdurend bezig is grenzen te verlegger en voor zijn beelden de materialen kiest die het beste passen bij de ideeën die hij heeft voor de uitvoering ervan. Met zijn onorthodoxe beelden heeft hij aan het traditionele materiaal klei vernieuwende impulsen gegeven.” (Piet Augustein)
Atelierbezoek Guido Geelen
Semester 2
De kunst van het onzichtbare
lezing prof Staf Van Tendeloo en Dirk Vander Eecken
lezing prof Staf Van Tendeloo en Dirk Vander Eecken
In deze lezing legt Dirk vander Eecken, docent aan Sint Lucas Antwerpen, de verbinding tussen het artistieke en het wetenschappelijke uit : “Met mijn doctoraatswerk wil ik aantonen dat beiden complementair zijn en dat de fascinerende wereld van atomen, zowel de wetenschapper als de kunstenaar kan boeien. Een merkwaardige ontdekking is dat er congruenties zijn tussen de beelden (schilderijen, tekeningen en grafisch werk) die ik zelf creëer en de beelden die wetenschapslui bestuderen onder de elektronenmicroscoop. Mijn puntstructuren doen opvallend veel denken aan diffractiepatronen van kristallijn materialen. Mijn kleurinterpretaties van zwart-witopnames maken het geheel nog fascinerender. Daarom is het een uitdaging om dit onderzoeksproces op nanoschaal te kunnen voeren, zowel vanuit een wetenschappelijk als vanuit een artistiek standpunt.” Professor Staf Van Tendeloo onderbouwde de lezing vanuit wetenschappelijk standpunt.
De kunst van het onzichtbare
23 Juni 2009
BA1/2/3
Materialen-scrabble
Met de hele groep studenten wordt volgens de principes van het bordspel ‘scrabble’ een gigantisch patroon op de grond gelegd waarbij het ene materiaal op een associatieve manier een ander materiaal aan zich ‘bindt’.
Docenten: Ann Meskens (AIR), Hilde Van der Heyden, Hilde De Decker, Pia Clauwaert
Docenten: Ann Meskens (AIR), Hilde Van der Heyden, Hilde De Decker, Pia Clauwaert
Materials scrabble
23 Mei 2009
BA3
Christoph Zellweger Workshop: 2000mm of insomnia
In ‘2000 mm of insomnia’, de workshop van Christoph Zellweger, gingen derdejaarsstudenten op zoek naar naar hun persoonlijke invulling van het begrip ‘verbindingen’:
“When handling essentials like warmth, laughter, love and blood and connecting it to 2000 mm of insomnia, a beautiful TRANSFUSION is made”, zegt Christoph Zellweger over de betekenis van het werk.
Elke student refereerde in een object van 2000 mm naar zijn of haar eigen interessegebied en presenteerde dit op een weloverwogen en strategische plaats in de ruimte van “Silke&the Gallery” (Antwerpen). Zo kwam alweer een nieuwe verbinding - met de ruimte én met het professionele veld - tot stand.
“When handling essentials like warmth, laughter, love and blood and connecting it to 2000 mm of insomnia, a beautiful TRANSFUSION is made”, zegt Christoph Zellweger over de betekenis van het werk.
Elke student refereerde in een object van 2000 mm naar zijn of haar eigen interessegebied en presenteerde dit op een weloverwogen en strategische plaats in de ruimte van “Silke&the Gallery” (Antwerpen). Zo kwam alweer een nieuwe verbinding - met de ruimte én met het professionele veld - tot stand.
Christoph Zellweger Workshop
2007-2008
Semester 2
BA2
Armband: Form follows function
Docent: Siegfried De Buck
De opdracht luidt: maak een armband waarbij de sluiting de vorm is en de vorm de sluiting.
Vorm is functie en functie is vorm. Welke verbindingstechnieken ken je, welke zijn nieuw en hoe kan je ze inzetten ? Raadpleeg de Artefact databank en maak een selectie uit het bestaande werk wat als inspiratiebron kan dienen.
De opdracht luidt: maak een armband waarbij de sluiting de vorm is en de vorm de sluiting.
Vorm is functie en functie is vorm. Welke verbindingstechnieken ken je, welke zijn nieuw en hoe kan je ze inzetten ? Raadpleeg de Artefact databank en maak een selectie uit het bestaande werk wat als inspiratiebron kan dienen.
Opdracht Siegfried De Buck
Semester 2
BA1
deel 1 1 vorm, 1 materiaal, 7 verbindingstechnieken
deel 2 Ruimte rond het lichaam
deel 3 Schaal
deel 2 Ruimte rond het lichaam
deel 3 Schaal
Docenten: Hilde Van der Heyden & Pia Clauwaert
Tijdens deze opdracht construeren de studenten 7 gelijkaardige vormen in 7 verschillende materialen met 7 verschillende verbindingstechnieken. Belangrijk is het beeldend karakter van de verbindingstechniek. In een volgende fase hebben de studenten de keuze om rond visuele of inhoudelijke aspecten van de verbindingstechniek te werken. Het herdefiniëren van de verbinding is een zoektocht naar betekenissen - gekoppeld aan een object of een ruimte voor het lichaam. Nadien wordt vanuit zuiver vorm-technische gegevens een schaal ontworpen en uitgevoerd.
Verbindingstechnieken
Ruimte
Verbindingstechnieken
Ruimte
Semester 1
BA2
Architecturale verbindingen
Docent: Siegfried De Buck
Studenten krijgen de opdracht om zoveel mogelijk architecturale verbindingen op te zoeken, te fotograferen en er een interessante powerpointpresentatie van te maken. Belangrijke vragen hierbij zijn : hoe is een gebouw opgetrokken? Hoe worden materialen onderling verbonden ? Wat is de functie van sommige verbindingen ? Beïnvloedt de verbinding ook de vorm, enz. ?
Studenten krijgen de opdracht om zoveel mogelijk architecturale verbindingen op te zoeken, te fotograferen en er een interessante powerpointpresentatie van te maken. Belangrijke vragen hierbij zijn : hoe is een gebouw opgetrokken? Hoe worden materialen onderling verbonden ? Wat is de functie van sommige verbindingen ? Beïnvloedt de verbinding ook de vorm, enz. ?
Opdracht Siegfried De Buck
Semester 1+2
BA1
Beeldenboekje
Docent: Hilde Van der Heyden
Een opdracht waarbij studenten 2 beelden op een erg persoonlijke manier met elkaar confronteren zodanig dat er een interessante verbinding ontstaat; één van de 2 beelden laat een sieraad zien, al dan niet gedragen, een lichaamsversiering of een associatie met het lichaam. Het beeld dat er naast wordt geplaatst heeft visuele of inhoudelijke overeenkomsten. De beelden versterken elkaar en door de onverwachte combinaties ontstaan beeldassociaties die kunnen leiden tot nieuwe betekenissen.
Een opdracht waarbij studenten 2 beelden op een erg persoonlijke manier met elkaar confronteren zodanig dat er een interessante verbinding ontstaat; één van de 2 beelden laat een sieraad zien, al dan niet gedragen, een lichaamsversiering of een associatie met het lichaam. Het beeld dat er naast wordt geplaatst heeft visuele of inhoudelijke overeenkomsten. De beelden versterken elkaar en door de onverwachte combinaties ontstaan beeldassociaties die kunnen leiden tot nieuwe betekenissen.
Opdracht Hilde Van der Heyden
September
Verbindingen in cultuurfilosofisch en antropologisch perspectief
lezing Prof. Rik Pinxten, anthropologist
lezing Prof. Rik Pinxten, anthropologist
Interview met Rik Pinxten door Siegfried De Buck, 2008
samenvatting: Evelien Bracke
‘Verbindingen’ in cultuurfilosofisch en antropologisch perspectief
In het kader van het onderzoeksproject VORMAT worden ‘verbindingen’ ook in een breder perspectief onderzocht, voorbij het vaktechnische. We stellen ons onder meer de vraag: wat betekenen verbindingen voor mensen, culturen,…?
Rik Pinxten: Eerst en vooral is er een filosofisch probleem, in die zin dat er eigenlijk al heel lang een discussie loopt in onze traditie van denken. Vorm en materie kunnen eigenlijk niet apart gedacht worden. Maar toch krijg je van tijd tot tijd de opwelling van het een of het ander in de filosofie. Eén school zal zeggen dat er alleen maar vorm is en dat alles wat je kan zien of meemaken of voelen vormelijk is. En een stap verder, filosofisch dan, zegt men dat alles wat ik kan kennen vormeigenschappen zijn. Materie is een vals probleem voor hen, dat bestaat eigenlijk niet. Als je zo redeneert, heeft dat als gevolg dat de hele manier om over ‘verbinding’ te denken ook anders wordt. De idee van de materiële kant verdwijnt, het gaat alleen over de manier waarop je vorm verbindt. Dat is een extreme filosofische school, maar zeker niet oninteressant, met formeeldenkers en wiskunde. Een andere school, waar ik meer sympathie voor heb, zegt dan weer dat het probleem van materie niet zomaar van de baan kan worden geschoven. Je hebt inderdaad die puur formalistische redenering, maar als je bijvoorbeeld kijkt in de taal of in de concrete vormgeving in termen van voorwerpen en waarneming, dan zie je dat mensen toch bepaalde keuzes maken. Ze gaan bepaalde selecties maken. Zo zijn er culturen die, in tegenstelling met wat wij doen, kleur niet als zodanig gaan benoemen of onderscheiden, maar altijd kleur samen met textuur. Dus een kleur bestaat voor hen niet op zich. Bij indianenculturen is kleur altijd gebonden aan textuur, vb. aan een vlak oppervlak,…In zo’n taal, vb. een Indianentaal, maar ook klassiek Chinees,…, zegt men: als ik aan iets denk, dan ben ik eigenlijk al datgene waaraan ik denk aan het beïnvloeden, aan het manipuleren (d.m.v. taal). Als ik erover spreek ook, maar op een iets andere manier. Dat zijn allemaal vormen van impactvol met dingen bezig zijn. Die culturen zien de hele wereld als een bundel krachten of krachtenveld. Iedere persoon is een krachtenveld en datgene waarover je nadenkt of spreekt is ook zo’n bundel en je bent dus altijd aan het manipuleren,… In die zin heb je impact, alleen is dat verschillend naargelang het medium dat je gebruikt. Als je ‘verbinding’ zo interpreteert, nl. met een verschillend medium kan ik een verschillend soort van impact hebben, dan ligt dat helemaal anders dan bij ons.
Dergelijke culturen gaan ook classificeren en onderverdelen. Hoe gebeurt dit in oorspronkelijke culturen; hoe ‘verbinden’ zij dingen met elkaar?
Rik Pinxten: Wij hebben in de loop van de geschiedenis, vanaf de Renaissance, classificaties afzonderlijk geconstrueerd. Natuurlijk classificeerden mensen ook al daarvoor, en dit wereldwijd. Dat weten we, want er bestaat een internationale vereniging voor classificatie. Maar nooit, of bijna nooit, gebeurde dit louter als kennisgegeven. Altijd is dat in diverse vormen/complexen van geassocieerde dingen. Bijvoorbeeld: stel dat ik een classificatie maak van planten. Sommige planten zijn giftig, andere eetbaar, en mensen van een bepaalde cultuur die weten dat, die hebben daar in de loop der tijd systemen voor ontwikkeld. Maar dat gebeurt nooit afzonderlijk. Dergelijke culturen maken bijvoorbeeld een plantenclassificatie waarin de aardappel wordt onderscheiden. Die aardappel is bij hen geassocieerd aan, verbonden met, een clan of afstammingsgroep. Zo is er bijvoorbeeld een clan bij de Navajo Indianen, die de aardappel als heilige plant hebben. Zij zorgen voor die plant in de natuur en eten die aardappel alleen maar bij rituele gelegenheden. Maar, je kan ook associaties hebben met dieren, of met een hemellichaam en dat maakt nog meer rituele afspraken. Voor die ene groep, met die clan, is de aardappel een heel sterk ervaringsgegeven. Terwijl het associatiecomplex rond bijvoorbeeld de tomaat, of zo, bij hen zeer miniem is. Maar dat vind je dan wel weer terug bij een andere groep. Elementen in de natuur worden zo geplaatst en geassocieerd, maar eigenlijk ook een beetje toegewezen als een bijzonder ritueel.
Hoe zit de’ verbinding’ binnen die culturen? Is dat traditie?
Rik Pinxten: Een aantal van die elementen zijn inderdaad traditie. Je wordt immers in een bepaalde afstammingslijn geboren. Bijgevolg hoort daar van alles bij. Je hebt daarmee een plaats in de natuur en een plaats in de gemeenschap.
Hoe gaan zij om met artefacten?
Rik Pinxten: Sommige materiële dingen die zij produceren, zouden wij kunst noemen, maar kunstvoorwerpen hebben ook andere betekenissen. Het zijn in zekere zin ook levende organismen. Een tapijt weven of zilversmeden, … is zoals het denken. Wanneer je denkt, dan ben je eigenlijk ook een actie aan het doen, of impact aan het hebben op de dingen waarover je denkt. Voor ons is dat een beetje vreemd. Bij ons bestaan er wel zo een paar domeinen waarbinnen er discussie is of dat bestaat. Voor hen is een geweven tapijt eigenlijk een organisme, een levend object. Bij een bepaalde cultuur is het zo dat een hele hoop fenomenen van wolken, over tapijten tot dieren,… één van twee ‘Winden’ of ‘Zuchten’ in zich dragen. Wij zien dat niet als een wind of zo, maar wij zouden eerder spreken van een geraamte. Iets waardoor het de vorm behoudt die het nu heeft. Zo kan je bijvoorbeeld zien dat in de woestijncultuur, waar het zeer hard is om te overleven, men die interne kracht of wind toeschrijft aan alles wat zijn vorm kan behouden. De wereld is als het ware een gesloten systeem voor dergelijke culturen. Alles zit in de natuur. Alles werkt tegen alles of samen met alles. Als iemand iets maakt, dan manipuleert die een aantal dingen en vormt daardoor een tegenkracht. Alles is constant in beweging. In die zin zijn er altijd verbindingen, je kunt niet anders. Al is dat niet altijd vredevol. Potentieel is er ook een donkere kant aanwezig.
Interessant is vooral dat men de kennis niet abstraheert, maar in heel dat ding denkt. Dat is wel boeiend, want dan heb je een andere betrokkenheid.
‘Verbindingen’ gaan voor ons (in de juweelkunst) ook over het verbinden van twee werelden, d.m.v. materie.
Rik Pinxten: Je krijgt dat in heel specifieke handelingen. Bijvoorbeeld als je een medicijnman bezig ziet, die elke dag minstens één grote zandtekening maakt. Dat is een voorstelling, maar tegelijkertijd ook een soort oproepen van bepaalde krachten (als symbolen voorgesteld in zo’n tekening). Alle ceremonies zijn genezingsceremonies bij dergelijke culturen. Als je bijvoorbeeld een onverteerde rouw hebt, waar je maar niet uit geraakt. Dan zegt men dat je in een moeilijke verhouding zit in het krachtenveld met diegene die staat voor de dood, nl. de beer. De zandtekening wordt bij elk ritueel letterlijk gebruikt om de krachten te bewerken. De medicijnman begint dan met in dat krachtenveld bepaalde dingen samen te zetten en tegenbewegingen te ontwikkelen, enz. Op een bepaald ogenblik zie je dan dat de patiënt in trance wordt gebracht en middenin die symbolische wereld wordt geplaatst, letterlijk in de zandtekening. Daarenboven wordt een deel van die zandtekening ook op zijn lichaam geveegd, waardoor je dus letterlijk contact maakt; een verbinding maakt. Ook de omstaanders doen hetzelfde bij zichzelf. Ondertussen is er de manipulatie van de geestestoestand. In de ochtend wordt die patiënt dan weer helemaal gereinigd. Dit ritueel herhaalt zich dan gewoonlijk zo’n vijf tot negen nachten na elkaar. Op het einde van elke nacht is die zandtekening bijna volledig weg of opgebruikt. Dat is ook de betekenis ervan: het is niet louter tekening maar eveneens een medium waarin de natuurkrachten een tijd gaan meespelen en contact gaan maken.
Het beschilderen van het lichaam of het tatoeëren, welke rol speelt dat dan?
Rik Pinxten: Dat hangt ervan af. Zo zijn er bij de Samoa enorm uitgebreide tatoeages die een soort van eretekens en statussymbolen zijn, bedoeld voor mannen, die verschillende keren een initiatie meemaken. Zij bouwen hun man-zijn dus op en de tatoeages zijn daar dus vooral communicatief.
In Brazilië is er een cultuur die zich bezig houdt met het beschilderen van elkaar in zeer felle kleuren en veertjes. Hier zit ook weer een sterke communicatiefunctie in: vrouwen die na twee jaar borstvoeding opnieuw beschikbaar zijn, communiceren dat bijvoorbeeld door de beschildering. Of men bericht op die manier aan de gemeenschap waar men op dat moment voor staat. Bij de mannen bestaat er een krijgerstraditie en daar geeft men door beschildering aan welke rituelen tot krijger men heeft doorgemaakt. Dit is dus eerder een statussymbool. De kleuren en de tekens zijn zeer veelzeggend.
In Mali bestaat er dan weer een ander tekensysteem. Zij hebben vele duizenden tekens die aangebracht worden op bijvoorbeeld huizen en tempels, etc. Maar, een groot deel ervan is niet zichtbaar, behalve voor diegenen die geïnitieerd zijn. Men rekent dat zij vier grote fasen van initiatie hebben, telkens met eigen tekensystemen, waarvan dus sommigen kunnen gedragen worden vb. in een juweel uitgewerkt. De meeste worden aangebracht op architectuur, maar zo verscholen dat diegene die daar niet aan toe is, dat helemaal niet weet. Je schuift dus op in de loop van je leven in die initiatieniveaus. Soms zijn dat tekens, maar soms zijn het ook materiële voorwerpen die daarin een rol spelen. Zoals gebruiksvoorwerpen. Vaak krijg je in zo’n soort culturen, die weinig materieel zijn, toch gebruiksvoorwerpen die na een initiatie plots bepaalde vormen van betekenis toegewezen krijgen. Na een initiatie worden dat dus meer betekenende objecten dan tevoren. Wereldwijd wordt daar ongelofelijk veel mee gespeeld.
Ook wat wij materiële objecten noemen, zoals tempels of huizen, maken de verbinding met de kosmos in veel culturen. Bijvoorbeeld bij de Navajo is het zo dat de blokhut die zij maken van in het begin geduid wordt aan kinderen met de windrichtingen etc. Bij de Hopi-Indianen die een landbouwvolk zijn, heb je de Kiva’s, ronde tempels die nog steeds gebruikt worden. Hier gaat heel veel over vruchtbaarheid en de vrouw. In het dorp is de Kiva een soort voorstelling van het universum en men gaat ook langs boven binnen, langs een gat met een laddertje. Men gaat dan naar het centrum van de aarde waar het vuur is, enz. Al die elementen zitten daarin en men moet bijvoorbeeld ook op een bepaalde manier rondgaan. Dat is dus een duidelijke ‘verbinding’ met de kosmos, want je moet daar regelmatig zijn. Je moet daar bepaalde handelingen doen, bv. rituele dansen.
De Hopi zijn ook beroemd voor hun potten (en ook voor hun juwelen). Zo rond november (de winterzonnewende) hebben de vrouwen allemaal nieuwe manden of nieuwe schalen gemaakt en nemen dan het dorpsplein in. Eerst met allerlei rituele dansen om de nieuwe natuur aan te kondigen en mee te helpen. Die objecten die ze gemaakt hebben staan daar ook symbool voor en worden dan door de vrouwen aan de gemeenschap gegeven. Vervolgens trekt men zich terug in de Kiva, omdat men dan de verbinding heeft gemaakt tussen de natuur en het volk d.m.v. een ritueel gebeuren. Vroeger werden de gebruikte potten dan weer op het einde door het dak kapot gegooid omdat de cyclus moet doorgaan. Maar tegenwoordig doet men dat niet meer omdat de Apache die kwamen ophalen om te verkopen aan de toeristen…
Wat misschien verwarrend is, omdat men toch steeds vanuit een bepaalde cultuur vertrekt, is dat een ‘verbinding’ voor ons lijkt alsof je twee dingen die los van elkaar staan gaat verbinden. Terwijl in een holistische wereldvisie er een fundamentele verbondenheid is, die je voortdurend accentueert. Het perspectief is hierin zeer belangrijk.
Ik denk dat we nu ook voor de eerste keer, o.a. door de virtuele wereld en ecologie, opnieuw een gevoel hebben dat we allemaal samen in één wereld zitten, terwijl dat heel lang is weggeweest. Men dacht heel lang in termen van ‘wij’ en de ‘anderen’. Nu krijgen we meer het gevoel dat we allemaal op die ene wereld leven. Dat gevoel is relatief nieuw, wat dus eigenlijk bij die holisten al altijd al aanwezig was.
Rik Pinxten
Logboeken van studenten
Studenten leggen gedurende hun opleiding logboeken aan waarin de neerslag van hun onderzoek op een organische manier gevisualiseerd wordt. Dit logboek moet dus opgevat worden als een process-folio waarin een persoonlijke beeldbank, het schetsen van ideeën, het verzamelen van inspiratiebronnen, teksten en andere informatiebronnen (zowel geschreven als mondeling) en het formuleren van een onderzoeksvraag in ondergebracht worden, samen met de neerslag van toonmomenten en commentaren van begeleiders. Nadruk bij het opzoeken en verzamelen ligt op de verscheidenheid en de breedheid van het bronnenmateriaal.
Tijdens de procesgang moet de student weten duidelijk te maken op welke manier het bronnenonderzoek verlopen is en hoe de selectie gebeurd is. M.a.w. de communicatie over het artistieke proces staat centraal.
Tijdens de procesgang moet de student weten duidelijk te maken op welke manier het bronnenonderzoek verlopen is en hoe de selectie gebeurd is. M.a.w. de communicatie over het artistieke proces staat centraal.
Logboeken van studenten
Archive / Archief